ΤΕΛΙΚΑ, ΗΤΑΝ ΕΤΣΙ; (28 Οκτωβρίου – 70 χρόνια μετά)

Τελικά, ήταν έτσι; Υπήρξε το περήφανο ‘ΟΧΙ’ των Ελλήνων; (δεν μιλώ φυσικά για το σχολικό παραμύθι περί φασίστα Μεταξά). Υπήρξε πράγματι μια κορυφαία και συνειδητή συλλογική αντίδραση υπερηφάνειας ενός λαού απέναντι στη βαρβαρότητα; Ή μήπως ήταν κυρίως η (θέλοντας και μη) άμυνα σε μια επίθεση που δεχτήκαμε σαν έθνος κι όλα τ΄άλλα είναι οι συνήθεις αυτάρεσκες νεοελληνικές μυθοπλασίες;

Ξέρω ότι αυτά τα λίγα λόγια με τα οποία ξεκίνησα σήμερα, 28 Οκτωβρίου – χρονιάρα μέρα, είναι ικανά να ξεσηκώσουν την οργή των περισσοτέρων. Κάποιων διότι έζησαν τα γεγονότα και έχουν άποψη, άλλων γιατί τους μεταφέρθηκαν από την πρώτη στιγμή που γεννήθηκαν, ίσως με την πρόσθετη αύρα εξιδανίκευσης και ηρωισμού που ο χρόνος προσθέτει.
Ηλικιακά ανήκω στη δεύτερη κατηγορία. Ένα τεράστιο μέρος της προσωπικής μου μυθολογίας (αυτό που λέμε ‘αξίες’, ‘ιδανικά’) κτίστηκε πάνω στα γεγονότα εκείνης της εποχής και όσων ακολούθησαν. Κυρίως λόγω της συμμετοχής του πατέρα μου στην αντίσταση, από την πλευρά της Αριστεράς, (κάτι που όσο ελάχιστα το ανέφερε, τόσο και γινόταν σημαντικότερο για μένα) αλλά και λόγω των διηγήσεων των δασκάλων μου. Όμως να που ο χρόνος άρχισε να ξεθωριάζει την ένταση των συναισθημάτων. Είμαστε πια χρόνια μετά και όλα δείχνουν πολύ διαφορετικά. Και βλέποντας την ανέξοδη σύγχρονη επική μπουρδολογία περί ελληνικής λεβεντιάς και τα συναφή, αναρωτιέμαι:  Ήμασταν τότε όντως τόσο διαφορετικοί;

Το μόνο ‘εθνικό έπος’ που έζησα ήταν η αντίσταση κατά της Χούντας. Αυτή για την οποία τέλος πάντων πληροφορήθηκα ότι υπήρξε, μιας και ήμουν πολύ μικρός για να έχω άποψη από πρώτο χέρι. Βάζω λοιπόν τον εαυτό μου στη θέση του σημερινού εικοσάχρονου και παρατηρώ τα χειροπιαστά κατάλοιπα αυτού του έπους: Γιορτή του Πολυτεχνείου, συναίσθημα, όμορφα τραγούδια των Λοΐζου, Θεοδωράκη. Έξοχα μέχρις εδώ! Και μετά ένα σωρό «ήρωες» με απίθανες καριέρες κονόμας και εξουσίας. Που καβάλησαν από μια καρέκλα ο καθένας τους και με κομπασμούς για τη δική τους (τις περισσότερες φορές μάλιστα «κατά δήλωση τους») αντίσταση μας έφεραν εδώ που μας έφεραν, να αναρωτιόμαστε δηλαδή (μικροί και μεγάλοι) για το αν τα παιδιά μας θα ζήσουν ως άνθρωποι ή ως σύγχρονοι δούλοι.
Υπερβολές;

Νομίζω ότι δικαιούμαι να αναρωτιέμαι αν πραγματικά εκείνη η παλιά γενιά του ‘40 ήταν τόσο διαφορετική. Αλλά αν όντως ήταν, πώς άλλαξε  διάολε το DNA αυτού του λαού τόσο γρήγορα που από τον ηρωισμό, τον αλτρουισμό και την αυταπάρνηση να γλιστρήσει στην ανέξοδη μαγκιά, στη διαφθορά, στο βόλεμα και στη φτήνια ιδεών και συναισθημάτων;
Φοβάμαι ότι θα φάω την υπόλοιπη ζωή μου ψάχνοντας για αυτές τις απαντήσεις, αλλά δεν έχω ελπίδα να τις βρω, μιας και η φωνή της Βέμπο πάντα θα με δακρύζει και θα βραχυκυκλώνει την κρίση μου. Ο γιοί μου όμως θα τις βρουν και μ’ όλη μου την ψυχή εύχομαι αυτές οι απάντησεις να κρύβονται σε λέξεις που «κάποιος τις έγραψε στον τοίχο με μπογιά».
Θέλω να ελπίζω ότι θα θελήσουν να φιλήσουν αυτές τις λέξεις που κάποτε έγραψε ο παππούς τους. Γιατί υπάρχει και το ενδεχόμενο να τους έχουμε εξοργίσει τόσο πολύ εμείς οι ενδιάμεσοι, που να θελήσουν απλά να γκρεμίσουν τον τοίχο.

Advertisements

6 thoughts on “ΤΕΛΙΚΑ, ΗΤΑΝ ΕΤΣΙ; (28 Οκτωβρίου – 70 χρόνια μετά)

  1. ΠΑΝΟΣ

    ήσαν φτωχοί,άρα διαφορετικοί ημών.Ήθελαν κάτι που θ’ άλλαζε τη ζωή τους.Ο αντιφασιστικός πόλεμος έδινε την ευκαιρία.Μαζί με τα αντιφασιστικά συνθήματα και το τελικό «να πάψει η εκμετάλλευση ανθρώπου ,από άνθρωπο».Πολέμησαν(τούς Ιταλούς,οι Γερμανοί μπήκαν σχεδόν ακόπως).Πίστεψαν.Προδόθηκαν.Οπότε τι να πιστέψουμε εμείς οι μεταγενέστεροι;Ήμουν «Λαμπράκης»,με ηγήτορα τον Μίκη.Ο Μίκης μετά με τον Μητσοτάκη.Τι να πιστέψω; Τα τού Πολυτεχνείου,όπως τα λες.Το πρόβλημα και τότε και τώρα είναι οι καθοδηγητές και ηγήτορες.Έχουν στο αίμα τους τη λαμογιά.Είμαι οξύς; Δεν νομίζω..
    Ναι,ήσαν διαφορετικοί από εμάς ,ήσαν φτωχότεροι ,άλλα ζητούσαν,απλούστερα και θεωρητικώς δικαιότερα και ηθικότερα.Τούς κατασπάραξαν.Όχι,μόνον οι αντίπαλοι ,αλλά και οι «δικοί μας».(Τριλογία Στρατή Τσίρκα)
    Εμείς ζητάμε περισσότερο ίντερνετ,καλύτερα κινητά(τελευταίως ,βέβαια,διαφοροποιήθηκαν τα πράγματα…).Άλλα αιτήματα,δίκαια,αλλά ηθικώς υποδεέστερα. Γιά να το πω απλοποιημένα:λένε κάποιοι ,ότι εμείς και οι αρχαίοι Έλληνες είμαστε ίδιοι.Πού το είδαν αυτό; Όποιος μού απαντήσει άνευ φληναφημάτων ,κερδίζει χρυσούν ωρολόγιον.Άλλοι εκείνοι,άλλοι εμείς.
    Η οικονομική κατάσταση αλλάζει και τα αιτήματα και τα αισθήματα και τούς ανθρώπους.Είναι νομοτελειακό.

  2. Νικόλας

    Είναι αστείο Κώστα μου αλλά με τα ίδια ερωτηματικά ξύπνησα και εγώ σήμερα. Και η απάντηση ούτε εύκολη είναι ούτε ανώδυνη. Μένω περισσότερο στις απλές καθημερινές ιστορίες που εξακολουθούν να με συγκινούν παρά στις ομαδικές φαντασιακές προβολές που με αφήνουν τελείως αδιάφορο πια. Ευτυχώς μεγαλώνω!

  3. Γιώργος

    Εννοείται ότι ήμαστε πλέον διαφορετικοί.

    Το πόσο εύκολα προσπεράσαμε τα Ίμια, λέει πολλά.
    Στο κάτω-κάτω και οι Ιταλοί τότε, δεν ζήτησαν να καταλάβουν όλη την Ελλάδα. Ένα-δυο λιμάνια ζήτησαν..μερικά στρατηγικά σημεία για να στήσουν βάσεις. Θα λέγαμε και ένα «ευχαριστώ την κυβέρνηση της Γερμανίας που αποσόβησε την ελληνοϊταλική σύγκρουση» και όλοι την επόμενη θα πήγαιναν ευχαριστημένοι στις δουλίτσες τους. Που να πολεμάς τώρα για 1-2 λιμάνια. Σάμπως θα πηγαίναμε ποτέ εκεί. Έτσι δεν είναι?

  4. grigoreastar Συντάκτης

    ΕΦΤΑΣΕ ΣΤΑ ΧΕΡΙ ΜΟΥ (ΜΕΣΩ ΤΡΙΤΟΥ) Η ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΠΟΛΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ «ΑΡΙΩΝΑ» (ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ Πολύτονον), ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΩ:

    Αν έπρεπε να απαντήσω στο ερώτημα του κ. Γρηγορέα «τελικά, ήταν έτσι ;»,
    θα το έκανα «μετά λόγου γνώσεως», όπως λέει η τυπική νομική έκφραση.
    Η οριστική, αναντίρρητη απάντηση είναι : « από την αρχή ΗΤΑΝ έτσι» !
    Καθώς ο κ. Γρηγορέας, είτε όποιος άλλος, έχει αμφιβολίες, πράγμα που δεν
    είναι κακό και δικαιολογείται και από την ηλικία του, όπως ο ίδιος αναφέρει,
    μπορεί να πλησιάσει την εποχή εκείνη ανατρέχοντας σε κινηματογραφικά
    επίκαιρα, στον πλούτο των φωτογραφιών που υπάρχει, σε σχετικά βιβλία, στις σύγχρονες εφημερίδες, αλλά και σε διηγήσεις ανθρώπων ηλικίας από 70 ετών και πάνω.
    Οι αντιρρήσεις τού Γ. οφείλονται στις εμπειρίες του τών τελευταίων ετών και γι’αυτό είναι σε μερικά σημεία πολύ αρνητικές. Έχει δίκιο να αμφιβάλλει όταν ακούει ότι σύσσωμος ο ελληνικός λαός ξεσηκώθηκε α μ έ σ ως σαν να πήγαινε σε πανηγύρι ! Η Σοφία Βέμπο όμως δεν ήταν ουρανοκατέβατη, αφού εξέφραζε τότε όλη την Ελλάδα. Αληθινά, όλα εκείνα τα γεγονότα ήσαν εντελώς απροσδόκητα, απρόβλεπτα και δυσεξήγητα …. Ήταν όμως «πράγματι μία κορυφαία και συνειδητή αντίδραση υπερηφάνειας ενός λαού απέναντι (ίσως όχι στην βαρβαρότητα)» όπως γράφει, αλλά στην «μπαμπεσιά» τού Μουσολίνι : μεταμεσονύκτιο τελεσίγραφο στον Μεταξά (! !), τορπιλισμός τής Έλλης τον Αύγουστο στην Τήνο….
    Το ερώτημα αν άλλαξε, πώς, πότε και γιατί το DNA των Ελλήνων είναι πάντως δύσκολο και απαιτεί μία μεγάλη και άχαρη συζήτηση….
    Τέτοιες εντυπωσιακές εκρήξεις τών πολιτών, ιδίως στην Ελλάδα, συμβαίνουν κατά καιρούς : π.χ. ο Ελευθ. Βενιζέλος κερδίζει τις εκλογές τού 1928 με μεγάλη πλειοψηφία, ενώ παλιότερα τον είχαν ξεγράψει και…..καταραστεί! Θυμίζω ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και το νέο κόμμα του έλαβε το 1974, μετά την πτώση τής Δικτατορίας, όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, 53% τών ψήφων.
    Ο Γ. έχει λάθος και αδικεί τις καλές πλευρές τών Ελλήνων όταν γράφει : «οι συνήθεις αυτάρεσκες νεοελληνικές μυθοπλασίες» και, ιδίως, «η ανέξοδη, σύγχρονη, επική μπουρδολογία περί ελληνικής λεβεντιάς και τα συναφή». Το Αλβανικό έπος, πραγματικό , αναμφισβήτητο και πασίγνωστο, τον διαψεύδει.

    Ίσως ο Γ. επηρεάζεται πολύ από την δυσάρεστη μεταπολιτευτική πραγματικότητα τής χώρας (1975-2010) που ζει, χωρίς να έχει ακόμη κάποια χρονική απόσταση που να επιτρέπει μία καλύτερη κατανόησή της. Τού αξίζει όμως ένας θερμός έπαινος για την συγκινησιακή αντίδρασή του στα τραγούδια τής αξέχαστης Βέμπο. Όλοι πάντως το ίδιο παθαίνομε!…
    Προσωπικά, συμβαίνει να έχω αρκετές από τις ανωτέρω συγκεκριμένες εμπειρίες από πρώτο χέρι, αλλά αυτές θα μπορούσα να τις διηγηθώ μόνο προ-φορικά σε όποιον θα ενδιαφερόταν να τις ακούσει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s