Συνέντευξη του Κώστα Γρηγορέα στην εφημερίδα Εποχή, για τις Ημέρες Μουσικής Πρέβεζας 2014

epoxi-logo-small

Συνέντευξη από το συνθέτη – κιθαριστή Κώστα Γρηγορέα

  • Κυριακή, 31 Αυγούστου 2014
  • Γράφτηκε από την Λιάνα Μαλανδρενιώτη

Kostas_Grigoreas-Preveza_2014

Φωτό: Γιώργος Μπεχλιβάνογλου – Πρέβεζα 2014

ΗΜΕΡΕΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ
Μια όαση στη μέση του καλοκαιριού

Με μια αναζήτηση στο youtube, εύκολα βρίσκει κανείς τον Κώστα Γρηγορέα να συνοδεύει με την κιθάρα του τις μεγαλύτερες Ελληνίδες τραγουδίστριες, τη Μαρία Δημητριάδη, τη Νένα Βενετσάνου, τη Σαβίνα Γιαννάτου κ.ά. καθώς και δικές του σολιστικές ερμηνείες με έργα σπουδαίων συνθετών αλλά και δικά του. Ο ίδιος άλλωστε φροντίζει να διατηρεί επιμελώς ένα σπάνιο πια αρχείο – πραγματική παρακαταθήκη. Αναμφίβολα είναι ένας από τους σπουδαιότερους κιθαριστές που διαθέτουμε, αυθεντικό «παιδί» του Μάνου Χατζιδάκι από την πρώιμη νιότη του, εξαίρετος συνθέτης επίσης, μουσικoπαιδαγωγός, με σημαντικές καλλιτεχνικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τη αρθογραφία αλλά και τη διαχείριση της ύλης στο ιστορικό διαδικτυακό περιοδικό TaR .
Ως μουσικός με ιδιαίτερη κοινωνική ευαισθησία εμπνεύστηκε τις Μέρες Μουσικής Πρέβεζας, ένα θεσμό που, για τρίτη χρονιά, δίνει βήμα σε νέους μουσικούς αλλά και την ευκαιρία να ακουστούν έργα Ελλήνων συνθετών . Τον ευχαριστούμε, καθώς, ενώ βρισκόταν καθ’ οδόν για τις προγραμματισμένες εμφανίσεις του ως σολίστ μίλησε στην «Εποχή».

(Τη συνέντευξη πήρε η Λιάνα Μαλανδρενιώτη)

Στον απόηχο πλέον των εκδηλώσεων και αφού κατακάθισε ο κονιορτός μιας τόσο απαιτητικής διοργάνωσης, πιστεύετε πως οι Ημέρες Μουσικής Πρέβεζας πέτυχαν ως θεσμός και ποια ήταν η βασική σας επιδίωξη;
Αυτό που επιδιώξαμε και φέτος ως διοργανωτές ήταν το περιεχόμενο των εκδηλώσεων αλλά και ο διαγωνισμός για νέους κιθαριστές να προγραμματιστούν με τέτοιο τρόπο ώστε να δοθεί έμφαση στη μουσική των Ελλήνων συνθετών και την παρουσίαση νέων ελληνικών έργων. Στο πλαίσιο αυτό το νεανικό κιθαριστικό ντούο Γιώργος Καλόμαλος – Αχιλλέας Μάρκου παρουσίασαν ένα απολαυστικό ρεσιτάλ με έργα για δύο κιθάρες αποκλειστικά Ελλήνων συνθετών, δύο εκ των οποίων μάλιστα είναι δικές τους πρώτες εκτελέσεις, τα έργα: «Μαυρουδισμοί» (έργο δικό και αφιερωμένο στον Νότη Μαυρουδή) και «Αναζήτηση» του Ν. Ντρέλα. Έπαιξαν επίσης έργα των Μ. Χατζιδάκι, Κ. Τζωρτζινάκη, Δ. Δημητριάδη και Ε. Μπουντούνη. Αυτή η συναυλία διεξήχθη στο θαυμάσιο χώρο της Πινακοθήκης Λέανδρος Σπαρτιώτης. Επίσης πραγματοποιήθηκε και ο «Διαγωνισμός Νέων Κιθαριστών, με έμφαση στην ερμηνεία έργων Ελλήνων συνθετών», ένας διαγωνισμός που αφορά αποκλειστικά τους σπουδαστές των σεμιναρίων της διοργάνωσης. Την επιτροπή αποτελούσαν οι εκλεκτοί προσκεκλημένοι της διοργάνωσης στην οποία είχα την τιμή να είμαι πρόεδρος και το Α΄ βραβείο της «μεγάλης κατηγορίας» κέρδισε ομόφωνα ο ιδιαίτερα ταλαντούχος Δημήτρης Σουκαράς, από την Κόρινθο.

Προκαλέσατε σε καλοκαιρινή εποχή το κοινό να παρακολουθήσει όχι και τόσο εύπεπτα μουσικά ακούσματα.
Είναι όμως γεγονός πως καλοκαιρινή εποχή, οι φημισμένες παραλίες της περιοχής και η όμορφη ζωή της πόλης δημιούργησαν ένα υπέροχο περιβάλλον για όσους ήθελαν να συνδυάσουν τις διακοπές τους με υψηλού επιπέδου μουσικές δραστηριότητες. Αλλά και οι συμμετέχοντες αποκόμισαν μοναδικές μουσικές εμπειρίες και γνώσεις.

Οι Ημέρες Μουσικής Πρέβεζας ως θεσμός καλύπτουν και τα εκπαιδευτικά ενδιαφέροντα των νέων μουσικών.
Οπωσδήποτε, αφού λειτουργούν μουσικά εργαστήρια και διεξάγονται διαγωνισμοί, διαλέξεις και σεμινάρια οργάνων, που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων για όσους συμμετέχουν. Συγκεκριμένα αυτό το καλοκαίρι, οι νέοι μας μουσικοί παρακολούθησαν σεμινάρια οργάνων από καταξιωμένους μουσικούς όπως οι: Χαράλαμπος Αγγελόπουλος (πιάνο), Δημήτρης Φωτόπουλος (φλάουτο). Επίσης, διεξήχθησαν εργαστήρια με κιθαριστικά σύνολα, τα οποία προετοίμασαν ο συνθέτης Νίκος Ντρέλας και ο κιθαριστής-μουσικοπαιδαγωγός Νίκος Ρώσσος (ο οποίος είναι συνδιοργανωτής του κύκλου εκδηλώσεων), καθώς και εργαστήρια μουσικής δωματίου υπό την καθοδήγηση του φλαουτίστα Δημήτρη Φωτόπουλου. Παράλληλα ο γνωστός σολίστ κιθάρας Γιώργος Μπεχλιβάνογλου, με τη δεύτερη όμως ιδιότητα του ως οργανοποιού, έδωσε μια διάλεξη σχετικά με την κατασκευή της, δικής του επινόησης, πτυσσόμενης κιθάρας μελέτης Moov. Πρόκειται για μια κιθάρα-ταξιδιού που μπορεί να χωρέσει σε μια μικρή θήκη και που θα μπορούσε να είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για έναν μαθητή αλλά και για έναν επαγγελματία.

Εξαιρετικά πρωτότυπη πρέπει να ήταν η διάλεξη -συναυλία του Κυριάκου Σφέτσα.
Ο συνθέτης Κυριάκος Σφέτσας, ήταν μεταξύ των εκλεκτών προσκεκλημένων μας, ο οποίος παρουσίασε με μια διάλεξη-συναυλία το έργο του «Στο ρεύμα του ήλιου», για σόλο πιάνο. Η ερμηνεία έγινε από μαθητές του σεμιναρίου (τους οποίους δίδαξε η πιανίστα Θάλεια Παπαγγελή) και από το σολίστ Χαράλαμπο Αγγελόπουλο, ενώ ο συνθέτης με γλαφυρό και ποιητικό τρόπο δημιούργησε την ιδανική ατμόσφαιρα για την απόλαυση των ωραιότατων έργων. Η συλλογή αυτή προορίζεται για ερμηνεία από προχωρημένους μαθητές του πιάνου, όμως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα του ελληνικού πιανιστικού ρεπερτορίου. Η εκδήλωση διεξήχθη στην αίθουσα του Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου Πρέβεζας.

Και βέβαια τον πρώτο ρόλο πρέπει να τον είχε η κιθάρα…
Όχι μόνο, αλλά θα μπορούσε να πει κανείς πως κέρδισε θετικές εντυπώσεις. Αξέχαστη στο κοινό θα μείνει η συναυλία που έγινε στον πανέμορφο πεζόδρομο Πλατείας Κολοβού, στην παλαιά πόλη. Η συναυλία ήταν ανοικτή στο κοινό της Πρέβεζας (όπως άλλωστε κι όλες οι συναυλίες του κύκλου). Εκεί οι κιθαριστές Δημήτρης Κουρζάκης και Άγγελος Μπότσης παρουσίασαν ένα υψηλότατου επιπέδου ρεσιτάλ με έργα συγχρόνων, άλλα και παλαιοτέρων συνθετών του 20ού αιώνα. Σε ένα ρεσιτάλ χωρισμένο σε τρία μέρη οι κιθαριστές παρουσιάστηκαν ως σολίστ, αλλά και ως κιθαριστικό ντούο (D&A Guitar Duo).

Φαντάζομαι πως το αποκορύφωμα ήταν η τελευταία συναυλία με την απονομή των βραβείων, τις ερμηνείες δασκάλων και μαθητών αλλά και τις εκτελέσεις νέων έργων, ένα από αυτά το δικό σας αφιερωμένο στον Λάκη Παππά.
Οι εκδηλώσεις ολοκληρώθηκαν με την τελική συναυλία, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Πρέβεζας. Ήταν συγκινητική γιατί ξεκίνησε με την απονομή των βραβείων στους νικητές του διαγωνισμού και την ερμηνεία έργων από αυτούς. Έγινε, επίσης, παρουσίαση των έργων που διδάχτηκαν στα εργαστήρια μουσικής δωματίου και κιθαριστικών συνόλων. Όμως, και οι διδάξαντες καθηγητές του σεμιναρίου ερμηνεύσαμε έργα όπου ανάμεσα τους ήταν και η σύνθεση μου «Παιδική φαντασία» για φλάουτο και κιθάρα στη μνήμη του φίλου μου και αγαπημένου Πρεβεζάνου τραγουδιστή Λάκη Παππά, ο οποίος υπήρξε λάτρης της κλασικής κιθάρας και θαυμάσιος κιθαριστής. Επέλεξα να του αφιερώσω αυτό το έργο διότι ο Λάκης ήταν πάντα ένα παιδάκι στη ψυχή και στην καρδιά. Η συναυλία έκλεισε με το έργο του Νίκου Ντρέλα «Πήγε να ξαστερώσει» για κιθαριστικό σύνολο, το οποίο διεύθυνε ο συνθέτης. Το έργο γράφτηκε ειδικά για τις Ημέρες Μουσικής Πρέβεζας 2014 και απετέλεσε το ιδανικό φινάλε ενός κύκλου εκδηλώσεων που, σε συνδυασμό με τη φυσική ομορφιά του τόπου, τείνει να γίνει σταθερός ετήσιος προορισμός πολλών μουσικόφιλων.

Το ευχόμαστε ολόψυχα. Στα δικά μας εδώ, άνοιξε η αυλαία μιας νέας εκπαιδευτικής χρονιάς, πως έχουν τα πράγματα στην μουσική εκπαίδευση;
Χωρίς να υπερβάλω, θα χαρακτήριζα την κατάσταση στη μουσική εκπαίδευση οριακή. Στα σχολεία η υποβάθμιση έχει σχεδόν φέρει την κατάσταση πάλι στον καιρό που η μουσική ήταν η ώρα του χαβαλέ. Οι προσπάθειες των καθηγητών δεν μπορούν να παλέψουν την υποβάθμιση του μαθήματος και τα συνήθως κακά μουσικά βιώματα των μαθητών. Αλλά και η νοοτροπία μιας ολόκληρης κοινωνίας οδηγεί εκεί τα πράγματα, μιας και στη συνείδηση του μέσου Έλληνα η έννοια «μόρφωση» δεν συμπεριλαμβάνει συνήθως την αισθητική καλλιέργεια. Οι φωτεινές εξαιρέσεις που συνήθως υπερπροβάλλονται μάλλον θολώνουν το πραγματικό τοπίο. Υπάρχουν βεβαία και μουσικά σχολεία και Πανεπιστήμια και (κάποια) καλά ιδιωτικά ωδεία, όμως χωρίς τους καλλιεργημένους φιλόμουσους προς τι; Μάλλον για να προετοιμάζουν μουσικούς της πιάτσας με ανεκπλήρωτα όνειρα, αλλά και… καλλιτεχνικούς μετανάστες.

Ποια είναι τα καλλιτεχνικά σας σχέδια;
Τα δικά μου σχέδια είναι προς το παρόν πλήρως αποσυνδεδεμένα από όποια κρατική ή άλλη αρωγή. Φτιάχνω τη μουσική μου, την παρουσιάζω σε συναυλίες και στο διαδίκτυο, διδάσκω τους μαθητές μου και αντλώ συνεχώς έμπνευση από τους μεγάλους αλλά και τους μικρότερους της μουσικής. Και φυσικά ελπίζω πως αυτό που τώρα ζούμε είναι απλά μια παρένθεση.

Περισσότερα για τον Κώστα Γρηγορέα: www.grigoreas.gr

«Night Talk» by Kostas Grigoreas – H. Lambrakis (ney), V. Tzavaras (el. guit.), K. Grigoreas (cl. guit.) – Video-art by Gloworm

Kostas Grigoreas

Edited to Kostas Grigoreas’ composition «Night Talk». 
Harris Lambrakis (ney), Vassilis Tzavaras (electric guitar), Kostas Grigoreas (classical guitar).
Video-art by Gloworm.

Δείτε την αρχική δημοσίευση

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΓΚΟΝΗ – ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΓΡΗΓΟΡΕΑ

Η Αντιγόνη Γκόνη είναι αναμφισβήτητα μια από τις σημαντικότερες διεθνείς προσωπικότητες της κλασικής κιθάρας, με λαμπρή καριέρα ως σολίστ, αλλά και ως μουσικοπαιδαγωγός.
Η συνύπαρξή μας στην επιτροπή του Διαγωνισμού Νέων Κιθαριστών της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης έδωσε την ευκαιρία για μια συζήτηση, με σκοπό τη δημοσίευση της στο TaR. Και την αναφέρω ως «συζήτηση», μιας και το «συνέντευξη» δε νομίζω πως θα ήταν κατάλληλο. Όχι τόσο για το γεγονός πως δεν είμαι δημοσιογράφος, όσο για το ότι η φιλική και συναδελφική μας σχέση δύσκολα θα μπορούσε να επιτρέψει την κουβέντα σε ένα τυπικό κλίμα. Όπως και δύσκολα θα μπορούσε να με αποτρέψει από τον πειρασμό να εκφράσω (και να θέσω στην κρίση της) και κάποιες δικές μου απόψεις, κάτι όχι επιτρεπτό σε μια σωστή συνέντευξη.
Αφαιρώντας λοιπόν ένα μέρος της φιλικής κουβέντας -αλλά όχι τον εγκάρδιο χαρακτήρα της- κράτησα όσα κατά την κρίση μου θα μπορούσαν να ενδιαφέρουν τους αναγνώστες του TaR. Και πιστεύω πως αυτά είναι πολλά, μιας και η Αντιγόνη εκτός από εξαιρετική μουσικός είναι και αυτό που θα αποκαλούσα αβίαστα «μια ολοκληρωμένη καλλιτέχνις».

Κ.ΓΡ. Η καλλιτεχνική σου ζωή μοιράζεται ανάμεσα στη μουσική διδασκαλία και στις συναυλίες. Σε μια πόλη που υπάρχει μεγάλη μουσική κίνηση όπως οι Βρυξέλλες, πώς μοιράζεται γενικότερα ο χρόνος σου;

Α.ΓΚ.  Oι προτεραιότητες των ανθρώπων αλλάζουν και όπως ξέρεις, καθορίζονται αφενός από τις εκάστοτε επιλογές, και αφετέρου από τις απαιτήσεις που η ζωή επιβάλλει.
Εκείνο που άλλαξε την ζωή μου  και συνετέλεσε στην μεγάλη ανατροπή, ήταν η εγκυμοσύνη στην κόρη μου Αριάδνη. Τότε ήταν που παραιτήθηκα από το «Juilliard» και ανέλαβα την διεύθυνση της σχολής κιθάρας, στo «Koninkljik Conservatorium van Brussels», επιλέγοντας μια ευρωπαϊκή χώρα για το μεγάλωμα των παιδιών μου. Ανατράπηκαν όλες οι ισορροπίες, όσον αφορά στην καριέρα μου και την καθημερινότητά μου. Έκανα καινούργια κατανομή του χρόνου μου, των εκάστοτε αναγκών που προέκυπταν και των δυνατοτήτων μου. Τώρα μπορώ να πω ότι προτεραιότητά έχει η οικογένειά μου και πάνω από όλα οι δύο μου κόρες που μαζί τους, δέκα χρόνια πριν, υπέγραψα το σημαντικότερο συμβόλαιο ζωής.

Κ.ΓΡ. Μα και ιδεολογικά-καλλιτεχνικά, αυτό δεν είναι το υγιές;

Α.ΓΚ. Έτσι νομίζω. H κιθάρα είναι για μένα σήμερα βασική ανάγκη, αλλά όχι η μοναδική. Βέβαια τώρα διαπιστώνω, ότι ήταν απαραίτητο να προϋπάρξει η πλήρης αφοσίωσή μου στην μουσική και η σε βάθος εξειδίκευσή μου, ώστε να μπορώ να μεθοδεύω τις επιλογές μου και να έχω την πολυτέλεια ώστε τα «όχι» να είναι πλέον περισσότερα από τα «ναι». Το μοίρασμα της ζωής μου ανάμεσα στην οικογένειά μου, στους μαθητές μου (περίπου 12 έως 14 μαθητές, δεν προλαβαίνω να επιβλέπω περισσότερους) της Ακαδημίας και του festival της Volterra, καθιστούν απαγορευτικό το να διδάσκω σε ιδιαίτερα μαθήματα. Και εδώ θα ήθελα να διευκρινίσω, ότι η διδακτική μου δραστηριότητα στη Volterra μπορεί να διαρκεί δέκα ημέρες, ο χρόνος όμως που χρειάζεται για να υπάρξει το αποτέλεσμα που την χαρακτηρίζει, είναι αρκετά μεγαλύτερος. Κατά την διάρκεια του χειμώνα, γίνεται η όλη προετοιμασία και η διεκπεραίωση αυτού του γεγονότος. Φυσικά, δεν είμαι μόνη μου σε όλο αυτό. Ένα σημαντικό μέρος αυτής της-καθόλα σύνθετης- προσπάθειας, το αναλαμβάνει ο σύζυγός μου, ο Mικέλε. Όλο το πρακτικό μέρος και την προβολή την κάνει εκείνος, απαλλάσσοντας με έτσι από ασχολίες που εκ των πραγμάτων δεν θα προλάβαινα. Εδώ θα ήθελα επίσης να υπογραμμίσω πως, παρά το γεγονός ότι δεν έχει καμία σχέση με την μουσική, το μουσικό αυτί που διαθέτει και η ιδιαίτερη καλλιτεχνική αισθητική του, τον κάνουν να υπάρχει δίπλα μου ως πολύτιμος συνεργάτης.
Όσον αφορά την παρουσία μου σε συναυλίες και σε τουρνέ τα τελευταία πέντε χρόνια, δεν επέτρεψα να μου στερήσουν τον χρόνο ώστε να μην είμαι παρούσα στον βραδινό ύπνο και στο πρωινό ξύπνημα των κοριτσιών μου. Κι επειδή, εκ των πραγμάτων, οι παππούδες και οι γιαγιάδες λόγω απόστασης είναι απόντες, φρόντισα, να κρατήσω μακριά τις babysitter, έτσι ώστε να έχουμε εγώ και ο άνδρας μου τον έλεγχο της διαπαιδαγώγησής   τους στα πρώτα  βήματα της ζωής τους. Τα ρεσιτάλ έχουν αρχίσει από πέρσι να εντάσσονται ξανά στο πρόγραμμά μου με μια όμως εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση. Τις ατέλειωτες τουρνέ και τα εξήντα, εβδομήντα ρεσιτάλ το χρόνο ανά τον κόσμο, δεν τα χρειάζομαι πια, δεν με ελκύουν. Προτιμώ να καθορίζω εγώ αυτό που θέλω, με τους ανθρώπους που θέλω, όπως εγώ θέλω.

Κ.ΓΡ.  Να σταθούμε λίγο σ’ αυτό το «στήσιμο» της ζωής σου όπως το περιέγραψες, νομίζω πως θα ενδιέφερε τα νέα παιδιά που φιλοδοξούν να ακολουθήσουν μια αντίστοιχη καριέρα με τη δική σου. Ας συνοψίσω λοιπόν: η άποψή σου είναι πως μια επιτυχημένη καριέρα δεν αρκεί (αλλά και δεν είναι καλλιτεχνικά αποδοτική) εάν δεν συνοδεύεται από μια ισορροπημένη προσωπική ζωή.

Α.ΓΚ. Δίχως άλλο. Αυτές όμως είναι αποφάσεις ζωής για τον καθένα. Οι επιλογές πρέπει να  είναι σύμφωνες με την προσωπικότητά σου και να ακολουθούν τα όνειρά σου και τις επιθυμίες σου.

Κ.ΓΡ. Η Volterra κατά κάποιο τρόπο είναι το ιδανικό σχολείο, το ωδείο όπως θα ήθελες εσύ να είναι;

Α.ΓΚ.  Ακριβώς! Το τρίπτυχο που η Volterra προσφέρει στους μαθητές της, είναι το είδος της πολυεπίπεδης σπουδής που εγώ θα ήθελα να είχα στο ξεκίνημά μου.

Κ.ΓΡ. Ωδεία ή και δάσκαλοι μεμονωμένοι; Μήπως μυθοποιούμε στη σύγχρονη εποχή τα ωδεία και τις ακαδημίες περισσότερο από όσο θα έπρεπε; Έχω στο μυαλό μου παραδείγματα μεγάλων μουσικών σχολών που ναι μεν δίνουν εφόδια, όμως πολλές φορές αποτελούν περιβάλλον που καλλιεργεί αντικαλλιτεχνικούς ανταγωνισμούς και απομακρύνει τον ταλαντούχο σπουδαστή από την πραγματική ιδεολογία της Τέχνης. Θέτοντας ταυτόχρονα και πρότυπα ‘επιτυχίας’ τα οποία επηρεάζουν αρνητικά τη διαμόρφωση της μοναδικότητας στην προσωπικότητα του κάθε καλλιτέχνη. Η ιστορία είναι όμως γεμάτη από παραδείγματα σπουδαίων καλλιτεχνών που έφτασαν στο ανώτατο επίπεδο δίπλα σε μεμονωμένους δασκάλους, με συμπληρωματική μόνο χρήση των μουσικών σχολών. Ποια είναι η δική σου γνώμη;

Α.ΓΚ. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως το περιβάλλον είναι εξαιρετικά σημαντικό. Είτε είναι το περιβάλλον ενός  εκπαιδευτικού ιδρύματος, είτε είναι η διδασκαλία ενός μεμονωμένου, (όπως ανέφερες), δασκάλου, πρέπει να είναι ένα περιβάλλον θετικό, όπου οι μαθητές αισθάνονται αποδεκτοί και ασφαλείς, χωρίς να στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου μέσα από έναν αρρωστημένο και εξουθενωτικό ανταγωνισμό.
Αυτό που μόλις περιέγραψα, δεν είναι κατασκεύασμα της φαντασίας μου. Είναι δυστυχώς η πραγματικότητα στα περισσότερα σχολεία, φεστιβάλ και  σεμινάρια. Εγώ το προσπάθησα και πιστεύω πως απεγκλωβίστηκα από αυτή την νοοτροπία. Βέβαια, δεν σου κρύβω ότι μου πήρε χρόνο.
Η Volterra, λοιπόν, στήθηκε έτσι ώστε οι μαθητές μας να αισθάνονται πως δίπλα μας ο χρόνος σταματάει, το μυαλό ηρεμεί και η ψυχή αφήνεται «ανοιχτή» να νοιώσει. Οι ευκαιρίες είναι ισότιμες, οι υποχρεώσεις επίσης, η υποστήριξη ουσιαστική και οι φιλίες και συνεργασίες που αναπτύσσονται, αποκτούν μια διαχρονικότητα.
Στη Volterra η σπουδή του οργάνου, πλαισιώνεται ισότιμα από δυο ακόμη εξαιρετικά σημαντικές σπουδαστικές ενότητες: “Business of Music” και “Physiology”. Οι δυο ενότητες αυτές, είναι σχεδόν ανύπαρκτες στις σπουδές των νεων μουσικών κλασσικής κιθάρας. Οι νεοι δικαιούνται απο πολύ νωρίς να εξοικιωθούν με τις απαιτήσεις του επαγγέλματος και παράλληλα οφείλουν στον εαυτό τους και στο ταλέντο τους, να ευαισθητοποιηθούν και να προβληματιστούν πάνω στη σωστή χρήση του σώματός τους. Ακούω νέα παιδιά που με έπαρση ανακοινώνουν ότι διαβάζουν 8 με 10 ώρες την ημέρα! Το ακούω και ξαφνιάζομαι. Μια τέτοιου είδους μελέτη, όχι μόνο είναι εντελώς ανεπίτρεπτη, αλλά επιστημονικώς αποδεδειγμένα, σωματικά επώδυνη.

Κ.ΓΡ. Θα έλεγες πως, κατά κάποιο τρόπο, θα μπορούσε να θεωρηθεί η μουσική και ως μια αθλητική διαδικασία, οπότε είναι επόμενο πως αφορά ολόκληρο το σώμα κι όχι μόνο τα χέρια;

Α.ΓΚ. Δεν θα ονόμαζα τη μουσική “αθλητική διαδικασία”. Προτιμώ  να τη βλέπω ως μια αρμονική συνέργεια του μουσικού οργάνου με τη ψυχή, το μυαλό και ολόκληρο το σώμα. Είναι ελάχιστοι οι νέοι μουσικοί που όταν ασκούνται πάνω στο μουσικό όργανο, έχουν συναίσθηση του τι συμβαίνει πίσω από τα δάχτυλα, το ηχείο και την ταστιέρα. Δυστυχώς, η εικόνα του γνωστού θεάτρου παντομίμας, (όπου δυο άσπρα γάντια κινούνται μέσα στο απόλυτο σκοτάδι), απεικονίζει το πώς εμείς οι μουσικοί, επικεντρωνόμαστε κυρίως στα δάχτυλά μας, παραβλέποντας το υπόλοιπο σώμα μας.

Κ.ΓΡ. Είδα ότι διδάσκεται στη Volterra και η “Alexander technique

Α.ΓΚ. Μέσα στην ενότητα της φυσιολογίας της μουσικής φέτος προσφέρουμε την “Alexander technique”. Κάθε χρόνο όμως, η ενότητα της φυσιολογίας διδάσκεται από διαφορετικό ειδικό, ο οποίος ανάλογα με την εξειδίκευσή του, οργανώνει αντιστοίχως και την διδακτική του ενότητα.

Κ.ΓΡ. Ο Alexander ήταν ένας ηθοποιός, που ανέπτυξε αυτή τη μέθοδο διόρθωσης της λάθος στάσης και της έντασης που αναπτύσσεται στο σώμα λόγω αυτής. Όμως την ανέπτυξε ως εργαλείο για να ξεπεράσει τα προβλήματα που είχε ο ίδιος με την αναπνοή και τη φωνή του. Πως αυτό μεταφέρεται στην εκτέλεση ενός μουσικού οργάνου;

Α.ΓΚ. Στην ουσία, το να χάνεις τη φωνή σου, έχει να κάνει πολλές φορές με το στρες που συσσωρεύεται στους μύες των ώμων και του λαιμού.  Όλα τα νεύρα που περνάνε από εκεί είναι υπεύθυνα για την κίνηση των δακτύλων μας. Η κατανόηση της λειτουργίας του σώματός μας, όπως άλλωστε προαναφέραμε, είναι η μόνη εγγύηση για μια υγιή και μακρόχρονη μουσική καριέρα.

Κ.ΓΡ.  Πολύ σωστό. Διότι η μουσική πρέπει να είναι μια καριέρα ζωής. Πάντως το να καταξιώνονται (αλλά και να ελέγχονται!) κάποιες τεχνικές μέσα από κάποια  σοβαρά summer school όπως είναι η Volterra είναι σημαντικό. Δίνει και έναν μπούσουλα στα παιδιά για την κατεύθυνση που πρέπει να ψάξουν όσον αφορά σε αυτά τα θέματα, μην ξεχνάμε πως υπάρχει και πολύ απάτη με αρκετούς θαυματοποιούς-δάσκαλους.

Α.ΓΚ.  Η Volterra φιλοδοξεί να ανοίξει πόρτες, να κεντρίσει το ενδιαφέρον, να ευαισθητοποιήσει, ευελπιστώντας πως οι μαθητές θα προβληματιστούν, θα ενεργοποιηθούν  και θα είναι ανοιχτοί σε κάθε πληροφόρηση. «Θαυματοποιοί»-δάσκαλοι και μαγικές λύσεις, δεν υπάρχουν! Όπως δεν υπάρχει «μια δακτυλοθεσία», η μια τεχνική λύση για το πώς πχ θα παίξεις τις κλίμακες. Γνωρίζοντας τη φυσιολογία των δικών σου χεριών και κατανοώντας από τη μελέτη της παρτιτούρας τι σου ζητάει ο συνθέτης, μπορείς και βρίσκεις λύσεις.

Κ.ΓΡ. Ένα σημαντικό θέμα διδασκαλίας είναι λοιπόν και η αναλυτική μελέτη της παρτιτούρας. Μια παρτιτούρα αναλύεται «φιλολογικά» περισσότερο με τη βοήθεια ενός εξειδικευμένου δασκάλου ανώτερων θεωρητικών. Μπορεί όμως η (συνήθως) πιο «πρακτική» ανάλυση που κάνει ένας δάσκαλος του οργάνου, η οποία βασίζεται περισσότερο στο μουσικό ένστικτο, να είναι επαρκής;

Α.ΓΚ. Είναι βασικό κατά τη γνώμη μου να μην στηρίζεσαι εντελώς στο ένστικτο. Μια βασική αρμονική και μορφολογική ανάλυση είναι απαραίτητη. Παραδείγματος χάρη, κάτι που εμένα βοηθάει πολύ είναι η ανάλυση των φωνών και των διαστημάτων και η αποκωδικοποίηση τους με έναν δικό μου τρόπο, ώστε να υπάρξει στη συνέχεια συναισθηματική φόρτιση. Για παράδειγμα, το διάστημα της τετάρτης για μένα είναι «αγκαλιά» και εκείνο της πέμπτης είναι «κάλεσμα». Ό,τι πληροφορία χρειάζεται ένας μουσικός για την ερμηνεία ενός έργου, βρίσκεται μέσα στην παρτιτούρα. Με την σωστή της ανάγνωση ανακαλύπτεις τη μουσική.

Κ.ΓΡ. Είναι λογικό το θέμα του ξεκινήματος μιας καριέρας να είναι πρωταρχικής σπουδαιότητας για τα νέα παιδιά. Ψάχνουν τον τρόπο να αναδειχθούν σε μια εποχή που υπάρχει κορεσμός του κοινού της μουσικής από άχρηστες πληροφορίες και εντυπώσεις. Από την άλλη, διαχέεται ο απαράδεκτος μύθος πως «μεγάλα ταλέντα δεν υπάρχουν πια». Ακούω επί παραδείγματι: «Δεν υπάρχει πια Χατζιδάκις». Δεν υπάρχει πια Χατζιδάκις; Εγώ έχω γνωρίσει πάμπολλα αντίστοιχα ταλέντα! Υπάρχει όμως το περιβάλλον, παρέχονται οι ευκαιρίες και τα κίνητρα που θα δώσουν σε αυτά τα νέα ταλέντα τη δυνατότητα να ανθίσουν όπως άνθισε ο Χατζιδάκις στο ξεκίνημά του, αλλά και στην πορεία του; Εδώ όλα οδηγούν σε μια διαδικασία εφήμερης διασημότητας που καλά-καλά δεν προλαβαίνεις να βρεις τον εαυτό σου, για ποια καριέρα να μιλήσουμε; Άρα είναι σημαντικό να διδαχτεί ο επίδοξος καλλιτέχνης το πώς να διαχειριστεί την ικανότητα, τη δημιουργικότητα, αλλά και την επαγγελματική του τοποθέτηση στο χώρο. Και από ότι κατάλαβα η Volterra στήνεται και με τη φιλοδοξία να προσφέρει σε αυτή την κατεύθυνση.

Α.ΓΚ. Ακριβώς. Όσο και αν η ενότητα “Business of music” θεωρείται απο πολλούς πως δεν ανήκει στις καλλιτεχνικές μας αρμοδιότητες, η πραγματικότητα ειναι εντελώς διαφορετική. Καλώς η κακώς, δεν υπάρχει πια ο διάσημος ατζέντης, ο οποίος σε αναλάμβανε πλήρως και σου “έκτιζε” μια διεθνή καριέρα. Ο καλλιτέχνης σήμερα δεν περνάει κατευθείαν από το δωμάτιο μελέτης στη σκηνή σκεφτόμενος μόνο τη μουσική του. Σήμερα αν δεν ξέρεις: πώς να μιλήσεις στο τηλέφωνο, πώς να γράψεις ένα βιογραφικό, πώς να διαβάσεις ένα συμβόλαιο, πώς να στήσεις μια μη κερδοσκοπική εταιρεία, πώς να προβάλλεις τον εαυτό σου χωρίς να γίνεσαι φορτικός, δεν έχεις ελπίδα να κάνεις καριέρα.
Υπάρχει επίσης ένας εξαιρετικά σημαντικός παράγοντας, η ανθρώπινη επαφή. Αισθάνομαι ευγνώμων που είχα την τύχη και τις ευκαιρίες να βρεθώ δίπλα σε διεθνώς καταξιωμένους καλλιτέχνες του χώρου μας, οι οποίοι, όχι μόνο με στήριξαν πιστεύοντας στις ικανότητές μου, αλλά δεν δίστασαν επίσης, να μοιραστούν μαζί μου τη σοφία τους και τις υπαρξιακές αναζητήσεις τους. Αυτή λοιπόν η σημαντική “καλλιτεχνική κοινωνικοποίηση,” είναι μια ακόμη πλευρά της Volterra. Τις οκτώ ημέρες του σεμιναρίου, τις περνάμε όλοι μαζί σε ένα αισθητικά υπέροχο, (αρκετά ρουστίκ) χώρο,  περιστοιχισμένοι από μια πανέμορφη φύση, που μοιάζει να έχει βγει από πίνακα της Ιταλικής Αναγέννησης. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και των διαφορετικών δραστηριοτήτων, καθηγητές και μαθητές συνυπάρχουν και ανταλλάσσουν απόψεις, γνώσεις, εμπειρίες, βιώματα. Αυτή η ανταλλαγή και η μάθηση εκ των πραγμάτων γίνεται μια αμφίδρομη διαδικασία.

Με την Έλενα Παπανδρέου στην Volterra

Κ.ΓΡ. Ένα άλλο θέμα, πολύ ουσιαστικό, είναι αυτό της αυτοπεποίθησης. Η καλλιτεχνική ιδιοσυγκρασία είναι από τη φύση της ευάλωτη. Καλείσαι λοιπόν εσύ που είσαι ο υπερευαίσθητος με την πολύπλοκη ψυχολογία να ανέβεις στη σκηνή και να έχεις το ‘θράσος’ το υπέρμετρο. Βλέπουμε λοιπόν ανθρώπους που, ενώ δεν είναι σημαντικοί καλλιτέχνες, στη σκηνή να υπερισχύουν στις εντυπώσεις, απλά επειδή είναι θαρραλέοι εξ ιδιοσυγκρασίας. Άρα, το επί σκηνής θάρρος (δεν θα ήθελα να το πω θράσος) είναι ένα απαραίτητο εργαλείο που πρέπει να έχει ο σωστός καλλιτέχνης, ώστε να μπορεί να επικοινωνήσει την Τέχνη του. Δεν νομίζεις ότι είναι στις υποχρεώσεις του δασκάλου να χτίσει και την αυτοπεποίθηση ενός μαθητή;

Α.ΓΚ. Η ψυχολογία του καλλιτέχνη είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη και η αυτοπεποίθηση του καθενός μια εντελώς προσωπική υπόθεση. Αναπτύσσεται, αλλάζει και εξελίσσεται χέρι-χέρι με τον ίδιο τον καλλιτέχνη. Τροφοδοτείται  και εδραιώνεται με τις επιτυχίες, δέχεται κραδασμούς και αμφισβητήσεις. Όσο πιο ψηλά φθάνεις, όσο πιο πολλά μαθαίνεις, τόσο πιο πολύ μεγαλώνουν οι απαιτήσεις σου. Είναι μια πορεία που τελειώνει την ημέρα που αφήνεις την τελευταία σου ανάσα. Οι δάσκαλοι είμαστε σημείο αναφοράς για το μαθητή κατά τη διάρκεια της φοίτησης, η ευθύνη μας είναι τεράστια. Οι πράξεις μας και οι αντιδράσεις μας, καθορίζουν εξελίξεις και αυτός είναι ένας σοβαρός λόγος, για να υπάρχει μια συνειδητοποιημένη και ισορροπημένη συμπεριφορά από την πλευρά μας. Όσο φυσικά αυτό είναι εφικτό, γιατί, σαφώς, κανένας μας δεν είναι τέλειος.

Κ.ΓΡ.  Βλέπω δασκάλους οι οποίοι «πέφτουν πάνω από το μαθητή», αλλάζουν τα δάκτυλα σε κάθε μουσική φράση, υποβάλλουν ερμηνείες κλπ κλπ. Ουσιαστικά προσπαθούν να φτιάξουν μια κόπια του εαυτού τους. Προσωπικά έχω τη γνώμη πως ο δάσκαλος πρέπει να έχει μια «υψηλή-διακριτική επιστασία». Όχι βέβαια αδιαφορία, αλλά νομίζω πρέπει να δίνεις στον άλλο την εντύπωση ότι είσαι ο ακροατής που κάθεσαι και ακούς εκείνο που αυτός δημιουργεί. Εννοείται ότι μετά θα παρέμβεις και θα διορθώσεις, αλλά αυτό το «από δίπλα», σαν να είσαι ο προπονητής στο μποξ, δεν το θεωρώ σωστό. Συμφωνείς;

Α.ΓΚ. Ο δάσκαλος διαθέτει μια γνώση, η οποία καθοδηγεί τον μαθητή, τον εμπνέει, του δίνει τα απαραίτητα εφόδια, τον διορθώνει, τον στηρίζει και τον προτρέπει. Ο δάσκαλος δεν ελέγχει ασφυκτικά και δεν επιβάλλει τις απόψεις του γιατί, πάνω απ’  όλα, απαιτείται να σέβεται την προσωπικότητα του εκάστοτε μαθητή του. Ο ρόλος μας, είναι να περάσουμε τις γνώσεις μας, γνωρίζοντας πως και αυτές είναι περιορισμένες και να αφήσουμε τους μαθητές μας να ανοίξουν τα φτερά τους αποδεχόμενοι πως μπορεί να πετάξουν πιο ψηλά από εμάς!

Κ.ΓΡ. Ένα άλλο επίσης σημαντικό ζήτημα περί διδασκαλίας είναι αυτό που αποκαλούμε «τεχνική».

Α.ΓΚ. Φυσικά. Χωρίς τεχνική, είσαι αλυσοδεμένος. Δεν έχεις τα μέσα να εκφραστείς ελεύθερα μέσα από την τέχνη σου. Όμως, μια και κουβεντιάζουμε, θα ήθελα να ξεκαθαρίσω: τι είναι η τεχνική; Για πολλούς τεχνική είναι η ικανότητα να παίζεις γρήγορα. Όμως για μένα τεχνική είναι τα πάντα. Είναι ό,τι χρειάζεσαι, έτσι ώστε χωρίς συμβιβασμούς να  δώσεις ζωή και φωνή στα «ασπρόμαυρα σημαδάκια» της παρτιτούρας. Η τεχνική δεν είναι ανεγκέφαλη επίδειξη υπερθεάματος. Κάθε άλλο.

Κ.ΓΡ. Ένα επίσης πολύ σημαντικό θέμα που απασχολεί τους μουσικούς είναι το θέμα του «σκηνικού φόβου», του τρακ. Τι λες γι΄αυτό στους μαθητές σου ώστε να τους βοηθήσεις;

Α.ΓΚ. Τους λέω ό,τι λέω στον εαυτό μου. Τους προκαλώ να πειραματιστούν, να αφεθούν στο να λαθέψουν, να κατανοήσουν τα όρια τους και να τα υπερβούν. Τους προτρέπω να γνωρίζουν τη μουσική τους όπως γνωρίζουν την παλάμη του χεριού τους και κάνω ό,τι μπορώ να τους οργανώνω ευκαιρίες εμφανίσεων μπροστά σε κοινό. Τους μιλάω για τις δικιές μου εμπειρίες και αυτές συναδέλφων βοηθώντας τους να απομυθοποιήσουν τους “μύθους”. Δεν γνωρίζω έναν καλλιτέχνη, ο οποίος εκτίθεται χωρίς άγχος. Σημασία δεν έχει να μην έχεις άγχος, σημασία έχει πώς μπορείς το άγχος να το μετατρέψεις σε δημιουργία. Όλα αυτά και άλλα πολλά, ανήκουν στο κεφάλαιο «ψυχανάλυση κατά τη διάρκεια του μαθήματος» (γέλια).

Κ.ΓΡ.  ‘Όπως είδα, στη Volterra διδάσκονται σε νέους μουσικούς τρόποι αξιοποίησης του διαδικτύου, σε σχέση με την καριέρα τους. Το διαδίκτυο είναι νομίζω «πεδίο δόξης λαμπρόν» για εμάς που κάνουμε ένα είδος τέχνης εστιασμένο, μιας τέχνης που δεν έχει την υποχρέωση να αφορά όλον τον κόσμο. Πώς βλέπεις όλο αυτό το πράγμα με την διαδικτυακή κοινωνική δικτύωση, το αντιμετωπίζεις με φόβο ή με αισιοδοξία;

Α.ΓΚ.  Το διαδίκτυο είναι ένα καταπληκτικό εργαλείο με τεράστιες δυνατότητες. Θέλει όμως πάρα πολύ προσοχή! Όπως κάθε εργαλείο χρειάζεται και αυτό να χρησιμοποιηθεί με έλεγχο και γνώση, έτσι ώστε να περιορισθούν οι ανεπιθύμητες… παρενέργειες. Η  σχέση εξάρτησης των νέων παιδιών (και όχι μόνο) από το διαδίκτυο, είναι ένα φαινόμενο της εποχής μας, το οποίο κάθε άλλο παρά θετικό είναι. Η ναρκισσιστική υπερχρησιμοποίηση του Facebook μπερδεύει προσωπική και επαγγελματική ζωή και μετράει επιτυχίες με το μέγεθος μιας εικονικής (virtual) πραγματικότητας. Η άμεση πρόσβαση, όμως, σε μια παγκόσμια τράπεζα πληροφοριών, είναι κάτι το πραγματικά θαυμάσιο και εξαιρετικά βοηθητικό.

Κ.ΓΡ.  Σε ό,τι αφορά το ρεπερτόριο, στην κλασική κιθάρα δεν νομίζεις ότι είναι προβληματικό το γεγονός πως (σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει πχ στο βιολί ή στο πιάνο) προτού προλάβουμε να φτιάξουμε ένα καταξιωμένο ρεπερτόριο, έχουμε την τάση να το παρατάμε για να πάμε σε ένα άλλο και μάλιστα με πολύ έμφαση στα εφέ του οργάνου, ειδικά τα τελευταία χρόνια;

Α.ΓΚ. Η κιθάρα έχει ένα θαυμάσιο και πολύ πλούσιο ρεπερτόριο που, λόγω της ιδιωματικής φύσης της ως οργάνου, αγκαλιάζει έξι αιώνες μουσικής! Για τους ίδιους ακριβώς λόγους, έχει και πολλές τάσεις. Το κύριο χαρακτηριστικό τους όμως, είναι ότι έρχονται και παρέρχονται. Η ποιότητα όμως πιστεύω πως είναι διαχρονική και αντιστέκεται στο χρόνο.

Κ.ΓΡ. Και μιλώντας για έργα που βασίζονται στα εφέ. Οι «μαγικές νότες» της κιθάρας, οι συνηχήσεις, τα ευρηματικά αρπίσματα κτλ έχουν πλέον υπερχρησιμοποιηθεί. Δεν νομίζεις πως τα νεότερα έργα αυτού του είδους έχουν αρχίσει πια να ακούγονται ίδια;

Α.ΓΚ. Αισθάνομαι πως η κατάρα των καιρών μας, είναι η ποσότητα και όχι η ποιότητα. Η καινοτομία για την καινοτομία, η συνεχής αλλαγή που σε αφήνει ακίνητο και ο κατακλυσμός εντυπώσεων που σε αφήνει μουδιασμένο και προβληματισμένο. Δεν είμαι αντίθετη ως προς  τα “εφέ,” ούτε με τις “μαγικές νότες” της κιθάρας όταν σωστά ενσωματωμένες προσδίδουν μαγεία στο όργανο. Είμαι, όμως, κάθετα αρνητική ως προς τη μονομέρεια και την επανάληψη, καθώς και στο ρεπερτόριο που δημιουργείται για να κερδίζει εντυπώσεις.

Κ.ΓΡ. Είμαστε όμως στην εποχή της πρώτης ακρόασης-εντύπωσης και αυτό είναι ένα πρόβλημα…

Α.ΓΚ. Είναι πρόβλημα εάν δεχτούμε πως είμαστε υποχρεωμένοι να παρουσιάζουμε κυρίως το ρεπερτόριο της κιθάρας που εύκολα κερδίζει  τις πρώτες εντυπώσεις. Κανένας, ούτε καν οι τάσεις των καιρών, δεν μπορούν να καθορίσουν τις καλλιτεχνικές μας επιλογές. Πιστεύω άλλωστε, πως το κοινό μπορεί να ακούσει και να εκτιμήσει ακόμα και το πιο “δύσκολο” ρεπερτόριο, φτάνει αυτό να είναι σωστά παρουσιασμένο και ερμηνευμένο.

Κ.ΓΡ. Ο σωστός ακροατής έχει το ένστικτό να καταλάβει από ποιο σημείο και μετά “ψεύδεσαι”; Η τίμια και αυθεντική καλλιτεχνική διαδικασία είναι τελικά αυτή που γοητεύει τον ακροατή;

Α.ΓΚ. Σαφώς! Η ικανότητα να συγκινείς και να συγκινείσαι οδηγώντας τον ακροατή σου σε ψυχική ανάταση, είναι ένα θείο δώρο  που δεν αφήνει κανέναν αδιάφορο.

Κ.ΓΡ. Στη Volterra υπάρχει διαγωνισμός; 

Α.ΓΚ.  Όχι, στη Volterra δεν υπάρχει διαγωνισμός. Δεν συνάδει  με τη φύση του σεμιναρίου.


Κώστας Γρηγορέας, Κώστας Μακρυγιαννάκης, Αντιγόνη Γκόνη
(Ως μέλη της επιτροπής του Διαγωνισμού Κιθάρας «Νέοι Καλλιτέχνες 2013» της ΚΟΘ)

Κ.ΓΡ. Και μιας και η συζήτηση γίνεται με την ευκαιρία της κοινής συμμετοχής μας στην κριτική επιτροπή του Διαγωνισμού της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης: Τι γνώμη έχεις για τους διαγωνισμούς;

Α.ΓΚ. Για ένα νέο ταλαντούχο μουσικό, οι διαγωνισμοί προσφέρουν ίσως ένα «χέρι βοηθείας» στα πρώτα βήματα της καριέρας του: είτε με τη μορφή απλά μιας ηθικής αναγνώρισης, είτε με τη μορφή κάποιας χρηματικής υποστήριξης. Είτε πάλι ενδεχομένως παρέχει την ευκαιρία για κάποια ρεσιτάλ και ορισμένες φορές ανοίγει το δρόμο για μια δισκογραφική δουλειά.  Στην αρχή της καριέρας μου, αντιμετώπισα τους διαγωνισμούς ως «αναγκαίο κακό», γιατί απλά πίστευα και εξακολουθώ να πιστεύω ότι η τέχνη και η μουσική  δεν είναι πρωταθλητισμός!
Σήμερα δεν θα έλεγα καν ότι οι διαγωνισμοί  είναι «αναγκαίοι», ούτε υποχρεωτικοί. Τους μαθητές μου δεν τους προτρέπω να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς. Αυτό για το οποίο τους ενθαρρύνω, είναι να δουλέψουν σε βάθος το ρεπερτόριο που τους εκφράζει. Τώρα, εάν θέλουν να το παρουσιάσουν και σε διαγωνισμούς, τότε θα είμαι δίπλα τους να τους στηρίξω.
Πιστεύω ακράδαντα, πως οι καριέρες δεν «χτίζονται» μόνο πάνω στα βραβεία. Σε τελική ανάλυση, είναι πιο εύκολο να «κερδίσεις» μια ειδική επιτροπή ενός διαγωνισμού, από το να γοητεύσεις και να παρασύρεις με την μουσική σου ένα κοινό – μυημένο ή όχι.


Κώστας Γρηγορέας
www.grigoreas.gr
Ιούνιος 2014

Απομαγνητοφώνηση και επιμέλεια: Τίνα Βαρουχάκη

(7-11/7) Ημέρες Μουσικής Πρέβεζας, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά

ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ:
1. ΕΝΕΡΓΑ ΜΕΛΗ: ΕΩΣ 21 ΙΟΥΝΙΟΥ
2. ΑΚΡΟΑΤΕΣ: ΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ

Οι Ημέρες Μουσικής Πρέβεζας θα διεξαχθούν για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, τη δεύτερη εβδομάδα του Ιουλίου. Πρόκειται για μια διοργάνωση που περιλαμβάνει σεμινάρια οργάνων από καταξιωμένους μουσικούς: Κώστας Γρηγορέας (κιθάρα), Χαράλαμπος Αγγελόπουλος (πιάνο), Δημήτρης Φωτόπουλος (φλάουτο).
Επίσης περιλαμβάνει εργαστήρια με κιθαριστικά σύνολα, τα οποία θα προετοιμάσουν ο συνθέτης Νίκος Ντρέλας και ο κιθαριστής Νίκος Ρώσσος, καθώς και εργαστήρια μουσικής δωματίου υπό την καθοδήγηση του φλαουτίστα Δημήτρη Φωτόπουλου. Παράλληλα θα διεξαχθούν συναυλίες νέων αλλά και καταξιωμένων καλλιτεχνών και διαλέξεις περί θεμάτων μουσικής.

Στη φετινή διοργάνωση προσκεκλημένοι θα είναι ο συνθέτης Κυριάκος Σφέτσας ο οποίος θα παρουσιάσει ένα μέρος του έργου του, όπως επίσης και το “D&A GUITAR DUO” (Δημήτρης Κουρζάκης – Άγγελος Μπότσης) που θα ερμηνεύσει έργα του ρεπερτορίου του.

Επίσης, συναυλία θα δώσει το κιθαριστικό ντούο Αχιλλέας Μάρκου – Γιώργος Καλόμαλος και διάλεξη ο σολίστ κιθάρας Γιώργος Μπεχλιβάνογλου, όπου θα παρουσιάσει την κατασκευή του «Moov – κιθάρα ταξιδιού»

Στο πλαίσιο των Ημερών Μουσικής Πρέβεζας θα πραγματοποιηθεί και ο Διαγωνισμός Νέων Κιθαριστών, στον οποίον έχει καθιερωθεί να δίνεται έμφαση στην ερμηνεία έργων Ελλήνων συνθετών.

Η διαμονή στην πόλη της Πρέβεζας θα δώσει την ευκαιρία στους ενεργά συμμετέχοντες, στους ακροατές αλλά και στους συνοδούς τους, παράλληλα με την παρακολούθηση των καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων να περάσουν μερικές ημέρες ευχάριστων διακοπών απολαμβάνοντας τη γραφική πόλη και τις φημισμένες παραλίες της περιοχής.

Πρόγραμμα και πληροφορίες διαμονής και γευμάτων http://www.tar.gr/content/content.php?id=4620

Επικοινωνία-πληροφορίες: Τηλ. 2682060964
Mail: odeiopolyrythmia@yahoo.gr
Στην ιστοσελίδα: www.polirithmia.gr
Facebook: Ημέρες Μουσικής Πρέβεζας
Facebook group: https://www.facebook.com/groups/ImeresMusikisPrevezas

Ο ΚΛΑΣΙΚΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

Παίρνει πολλή συζήτηση το πώς χρησιμοποιείται πλέον η έννοια ‘κλασικό’ στην καθημερινότητά μας. Όπως πολλές ουσιαστικές έννοιες, στα χέρια των διαφημιστών και των εμπόρων έχει ξεθωριάσει, έχει γίνει ένα ακόμα σλόγκαν. Όμως πραγματικά, θα έπρεπε να τους τη χαρίσουμε; Δε νομίζω…

Και δε νομίζω, διότι είναι η πιο δυνατή λέξη για να εκφράσει με αμεσότητα τις αληθινές διαχρονικές αξίες.
Οι άνθρωποι του μάρκετινγκ βάφτισαν «κλασικές» τις γλυκές αναμνήσεις και τα όμορφα ηλιοβασιλέματα. Καμία σχέση!
Κλασικό είναι αυτό που ζει ακόμα, όχι αυτό του οποίου γλυκόπικρα θρηνείς την απώλεια. Αυτό που σε σώζει από τη θλίψη της εφήμερης ύπαρξης κι όχι αυτό που σε βυθίζει σε αυτή.

Γι’ αυτό και ο Μάνος Χατζιδάκις είναι ο ορισμός του «κλασικού».
Διότι οι αισθητικές αξίες που υπηρέτησε, αλλά και επαναπροσδιόρισε ώστε να έρθουν πιο κοντά στη δική μας ψυχή, στέριωσαν και θα φωτίζουν πάντα την πορεία μας.

Διότι «των ερώτων μας οι πιο κρυφές στιγμές έχουν το άγγιγμα του» (όπως γράφει ο Νίκος Καλόγρηας, σε ένα τραγούδι-αφιέρωμα που είχαμε φτιάξει λίγο καιρό μετά την αναχώρηση του (τραγουδά η Αλίκη Καγιαλόγλου):

Διότι ο λόγος του εξακολουθεί, κυριολεκτικά, να μας διαφωτίζει: (Ο ΝΕΟΝΑΖΙΣΜΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ (του Μάνου Χατζιδάκι))

………………
Θέλησα να γράψω λίγες κουβέντες για τα είκοσι χρόνια από την αναχώρηση του Μάνου. Το είχα ανάγκη, όμως συνειδητοποιώ πως δεν έχω λόγο να συνεχίσω να αναφέρω πράγματα αυτονόητα, τουλάχιστον για τους ανθρώπους στους οποίους απευθύνομαι. Έχω την αίσθηση πως θα ήταν καλύτερο να συνεχίσω να ‘μιλώ’ με την μουσική του, εκεί άλλωστε είμαι πιο καλλιγράφος, μιας και την λατρεύω.
Διαλέγω λοιπόν μια συλλογή 10 τραγουδιών από μια σχετικά πρόσφατη συναυλία μας με την εξαιρετική Σαβίνα Γιαννάτου, στο Πυθαγόρειο Αμφιθέατρο. Θα παραθέσω τους τίτλους των κομματιών, μαζί με την ημερομηνία της κυκλοφορίας τους, απλά για να υπογραμμίσω για μια ακόμα φορά την κλασικότητά τους.

1.   Φέρτε μου ένα μαντολίνο – στίχοι Μ. Χατζιδάκις (1961)

2.   Αγάπη που ’γινες δίκοπο μαχαίρι – στίχοι Μιχάλης Κακογιάννης (1955)

3.   Κέλομαί σε Γογγύλα – στίχοι Σαπφώ (1972)

4.   Ποιος είν’ τρελός από έρωτα – στίχοι Γιώργος Σαραντάρης (1972)

5.   Τα παιδιά κάτω στον κάμπο – στίχοι Μ. Χατζιδάκις (1974)

6.   Πορνογραφία – στίχοι Άρης Δαβαράκης (1982)

7.   Dedication – στίχοι Clifton Nivison (1970)

8.   Ο Κεμάλ – στίχοι Νίκος Γκάτσος (1970 & 1993 στα Ελληνικά)

9.   Περιμπανού – στίχοι Νίκος Γκάτσος (1970 & 1993 στα Ελληνικά)

10. Η μπαλάντα του Ούρι – στίχοι Νίκος Γκάτσος (1983)

(πατώντας το play, θα ακούσετε όλα τα τραγούδια με τη σειρά)

 

«Μαυρουδισμοί» & «Τραγούδι για το Μίκη». Αναφορά στην α’ παρουσίαση 2 μουσικών έργων του Κ. Γρηγορέα (Τ. Βαρουχάκη, tar.gr)

Ένα ωραιότατο μουσικό διήμερο στην αίθουσα «Φ. Νάκας»

“Trio Con Grazie”
και
“Ντούο Αχιλλέας Μάρκου & Γιώργος Καλόμαλος”

Ένα διήμερο  πλούσιο σε μουσικά ακούσματα με νεανικά πρόσωπα επί σκηνής, απολαύσαμε στην αίθουσα συναυλιών «Φ.Νάκας».

Την Παρασκευή 9 Μαΐου, σε μια μάλλον ασυνήθιστη μουσική σύμπραξη  (βιολί, τρομπέτα και πιάνο), η Μαριαλένα Καραγιάννη, (βιολί), η Κυριακή Ανωμεριανάκη(τρομπέτα) και η Χρύσα Γρένδα (πιάνο), ή με μουσικούς όρους, τα μέλη του Trio con Grazie,” μας χάρισαν μια ζεστή βραδιά σύγχρονης μουσικής που «ακροβατούσε» γοητευτικά μεταξύ «κλασικής» και τζαζ αισθητικής.

Trio-con-grazie

Η  συναυλία, ξεκίνησε με το «Τρίο  για βιολί, τρομπέτα και πιάνο» σε τέσσερα μέρη (Andante, Allegro molto, Adagio και Allegro molto) γραμμένο το 1992, το οποίο παραμένει από  τα πιο γνωστά έργα του γεννημένου στο Κλίβελαντ του Οχάϊο το 1954,  Eric Ewazenhttp://www.ericewazen.com/
Αμέσως μετά, ακούσαμε το γεμάτο λυρισμό «Τραγούδι για τον Μίκη» του Κώστα Γρηγορέα, γραμμένο πολύ πρόσφατα για το “Trio con Grazie” και αφιερωμένο στον Μίκη Θεοδωράκη. Ένα έργο με σαφείς αναφορές περισσότερο στον «τραγουδοποιό» παρά στον «συμφωνικό» Θεοδωράκη», γεμάτο τρυφερότητα και πλούσιες μελωδικές γραμμές.
Το πρώτο μέρος της συναυλίας, ολοκληρώθηκε με το κουιντέτο του Νίκου Ξανθούλη, «Μουσική για Απόψε». Ένα επίσης πολύ ενδιαφέρον και ελκυστικό έργο (στο γνώριμο και αγαπητό ύφος του διακεκριμένου τρομπετίστα και συνθέτη) σε δυο μέρη (Adagio, Εφωνία) για βιολί, τρομπέτα, κιθάρα και κοντραμπάσο, με τη συμμετοχή των Άγγελου Μπότση (κιθάρα) και Μιχάλη Καλαντζή, (κοντραμπάσο).

Trio-con-grazie-

Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας, απολαύσαμε  τη «Σουίτα για βιολί κλαρινέτο και πιάνο», του Γάλλου συνθέτη (και ενός από τους σημαντικότερους συνθέτες του 20ου αιώνα), Darius Milhaud (1892-1974). http://www.universaledition.com/Darius-Milhaud/composers-and-works/composer/480

Το έργο που είναι γραμμένο σε τέσσερα μέρη (Ouverture, Divertissement, Jeu, Introduction et Final) παρουσιάστηκε  σε μια πολύ ενδιαφέρουσα  μεταγραφή για βιολί τρομπέτα και πιάνο, από την σολίστ τρομπέτας Κυριακή Ανωμεριανάκη.
Η συναυλία, ολοκληρώθηκε με το έργο του James  M. Stephenson, “Σονάτα για βιολί, τρομπέτα και πιάνο” (2001) σε τρία μέρη “Andante Semplic”, “Interlude” και “Devil΄s  Mischief” (H σκανδαλιά του διαβόλου»). Το έργο είναι γραμμένο για τον φίλο του συνθέτη, Richard Stoelzel . Σχολιάζοντας τον τίτλο του τρίτου μέρους, ο ίδιος ο συνθέτης σε σύντομο σημείωμά του (http://stephensonmusic.com/product/trio-sonata) παρατηρεί σχετικά: «το μέρος “η σκανδαλιά του διαβόλου” αντανακλά την επιθυμία μου αφενός για μια «πικάντικη»  μουσική  και αφετέρου για να περιγράψω το διαβολικά δύσκολο μέρος του πιάνου». Ας μας επιτραπεί ωστόσο η παρατήρηση, ότι ολόκληρο το έργο ήταν υψηλότατων δεξιοτεχνικών απαιτήσεων και για τα άλλα όργανα και ήδη από το πρώτο μέρος φαινόταν  … «διαβολικά δύσκολο» κρατώντας ζωντανό το ενδιαφέρον και, χάρις στην μουσικότητα και δεξιοτεχνία του Trio con Grazie, γοητεύοντάς μας μέχρι και την τελευταία νότα.


Το Σάββατο, 10 Μαϊου στο πλαίσιο του καθιερωμένου εδώ και πολλά χρόνια από το ωδείο «Φ.Νάκας» κύκλου  συναυλιών «οι νέοι για τους νέους» ένα ντουέτο νεομφανιζόμενων -και πολλά υποσχόμενων- κιθαριστών, αποτελούμενο από τους Αχιλλέα Μάρκου και Γιώργο Καλόμαλο, μας χάρισε μια άκρως απολαυστική βραδιά.

Duo-Kalomalos-Markou

Το πρώτο μέρος της συναυλίας, αποτελείτο από έργα Ιταλών συνθετών, από την εποχή του μπαρόκ έως τον 20ο αιώνα. Οι δυο σολίστ ξεκίνησαν με το  γνωστό έργο του Mauro Giuliani (1781 – 1829) “Variazioni concertanti op.130”. Στη συνέχεια ερμήνευσαν το υψηλών δεξιοτεχνικών απαιτήσεων και μελωδικά πανέμορφο έργο του Mario Castelnuovo-Tedesco (1895 – 1968) «Sonatina Canonica, Op.196” σε τρία μέρη «Mosso grazioso e leggero”, “Tempo di Siciliane (Andantino) “Gandango en Rondeau (Ritmico e deciso). To πρώτο μέρος της συναυλίας, ολοκληρώθηκε με το έργο του Luigi Boccherini (1743 – 1805) “Introduction & Fandango” ένα έργο που είναι γνωστό και σε άλλες εκδοχές (πχ για κουαρτέτο από κιθάρες, ντουέτο κιθάρας –πιάνου κλπ).

Σε εντελώς άλλο ύφος και εποχή, το δεύτερο μέρος της συναυλίας αποτέλεσε μια ιδανική ευκαιρία για να απολαύσει το κοινό διαφορετικές εκδοχές σύγχρονων ελληνικών ακουσμάτων σε απόδοση που να αξιοποιεί ιδανικά το ύφος και τις δυνατότητες της κλασικής κιθάρας.
Το δεύτερο μέρος, ξεκίνησε με τρεις «Ρεμπέτικες Σπουδές» μια ωραιότατη «δημιουργική» διασκευή μελωδιών του αείμνηστου Βασίλη Τσιτσάνη, από τον καταξιωμένο σολίστ κλασικής κιθάρας και συνθέτη, Ευάγγελο Μπουντούνη. Πρόκειται για τα αγαπημένα «Συνεφιασμένη Κυριακή», «Η Αχάριστη» και «Γκιουλ Μπαχάρ». Οι διασκευές ξεκινούν βαδίζοντας στα χνάρια της πιανιστικής χατζιδακικής απόδοσης της μουσικής του Τσιτσάνη, με αξιοζήλευτη όμως προσαρμογή στην κιθάρα, και προοδευτικά εξελίσσονται μέσω της δημιουργικής παρέμβασης του συνθέτη Μπουντούνη σε κάτι εντελώς κιθαριστικό και ιδιαίτερο και που γίνεται εντελώς ξεκάθαρο στην 3η «σπουδή» («Γκιουλ Μπαχάρ»). Τα έργα αυτά έχουν πρωτοπαρουσιαστεί από το ντούο του Ευάγγελου Μπουντούνη και της Μάρως Ραζή.
Στη συνέχεια ακολούθησε, σε πρώτη παρουσίαση, ένα «παιχνιδιάρικο» έργο του Κώστα Γρηγορέα, γραμμένο για (και αφιερωμένο στον) συνθέτη Νότη Μαυρουδή, με τον χιουμοριστικό τίτλο «Μαυρουδισμοί». Το έργο χαρακτηρίζεται από έντονες ελληνικού λαϊκού ύφους μελωδίες και ευρηματικές «κιθαριστικές» τεχνικές. Όπως ανέφερε ο συνθέτης με αυτές προσπάθησε να σκιαγραφήσει το πόσο τον έχει επηρεάσει διαχρονικά ο τρόπος που ο Νότης Μαυρουδής χρησιμοποιεί την… “λαϊκή” κλασική κιθάρα ως κιθαριστής και ως τραγουδοποιός. Aποτελείται από τρία μέρη: «Παρεμπιπτόντως», «Ρομάντζα για ανεκπλήρωτους έρωτες» και «Ο χορός της Βάσως». Ένα έργο το οποίο, όπως μας αποκάλυψε ο συνθέτης, γράφτηκε πριν λίγα χρόνια ως δώρο στο φίλο και συνεργάτη του Νότη Μαυρουδή και σαφώς αντανακλά την ατμόσφαιρα της βαθιάς φιλίας και εκτίμησης που συνδέει  τους δυο κιθαριστές και συνθέτες.
Οι δεσμοί φιλίας (μα και η  ευγνωμοσύνη) που συνδέουν τους νεαρούς σολίστ με τον δάσκαλό τους Δημήτρη Δημητριάδη δεν ήταν δυνατόν να μην επηρεάσουν την ατμόσφαιρα της βραδιάς. Οι Αχιλλέας Μάρκου και Γιώργος Καλόμαλος, μαθητές του Δημήτρη Δημητριάδη, είχαν ζητήσει από τον δάσκαλό τους να τους «αναθέσει» την εκτέλεση ενός έργου του και το εγχείρημα πέτυχε! Έτσι το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε σε τελείως διαφορετική ατμόσφαιρα από αυτήν που είχε αρχίσει. Οι νεαροί κιθαριστές μας γύρισαν πίσω, στα χρόνια της εφηβείας του κιθαριστή-συνθέτη Δημήτρη Δημητριάδη, ο οποίος στο πλαίσιο «κιθαριστικών» πειραματισμών και με έντονες τις επιρροές από ποικίλα ακούσματα (δυτική μουσική, αλλά επίσης ροκ, τζαζ κ.ά.) έγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον και εύηχο έργο αξιοποιώντας τον εναλλακτικό τρόπο κουρδίσματος σε «D.A.D.A.A.D” – εξού και ο τίτλος αυτού του  έργου, που έγινε επίσης δεκτό με ενθουσιασμό από το κοινό.
Το δεύτερο μέρος, έκλεισε στο ίδιο κλίμα που είχε ξεκινήσει: με ένα μπις, μια πολύ ενδιαφέρουσα διασκευή ρεμπέτικου τραγουδιού από τον Γ. Καλόμαλο, η οποία καταχειροκροτήθηκε.

Είτε γίνεται λόγος για τους μουσικά έμπειρους πλην όμως νέους σε ηλικία σολίστ του “Trio con Grazie”, είτε για τους νεοεμφανιζόμενους σολίστ κιθάρας, που έπαιξαν στο «Νάκα» την επόμενη βραδιά, είναι ελπιδοφόρο ότι παρά την οικονομική κρίση παρέχονται κίνητρα και δίνεται «βήμα» σε νέους καλλιτέχνες να παρουσιάσουν τις δυνατότητές τους και το έργο τους. Αν αυτό συνεχιστεί με μια συντονισμένη προσπάθεια θα υπάρχει μέλλον για τους νέους σολίστ και στη χώρα μας. Εκείνοι αξίζουν και το αποδεικνύουν. Από μας εξαρτάται να τους «κρατήσουμε» εδώ και να προσφέρουν στην Τέχνη παίρνοντας την «σκυτάλη» από τους δασκάλους τους και  διαμορφώνοντας βαθμιαία με τη σειρά τους το μουσικό τοπίο της χώρας μας, αναβαθμίζοντάς το.

Τίνα Βαρουχάκη
varouchaki@gmail.com
Μάιος 2014

Ο Γιώργος Μονεμβασίτης για τα «Soundtracks for ideal movies» του Κ. Γρηγορέα («5 Προτάσεις της Ελευθεροτυπίας»)

NEO CD, κλικ στην εικόνα για αγορά CD, MP3 & 24/96 Studio Master

κλικ στην εικόνα για αγορά CD, MP3 & 24/96 Studio Master

Καθιερωμένος ως σολίστ κλασικής κιθάρας με πολυεπίπεδες δραστηριότητες, ο Κώστας Γρηγορέας τα τελευταία χρόνια προβάλλει, σταθερά, και ως πρωτογενής δημιουργός. Όχι με μια-δυο συνθέσεις, αλλά με μια εξαιρετικά πυκνή καρποφορία. Η γόνιμη φαντασία του δεν περιορίζεται, όπως συχνά συμβαίνει, στο οικείο μουσικό όργανο, αλλά αναζητά τη συμβίωσή του με άλλα όργανα, όχι πάντοτε αναμενόμενα, όπως π.χ. το νέι ή το σαξόφωνο. Συνθέτει ακόμη και για σόλο πιάνο! Δεν πειραματίζεται με τις τεχνοτροπίες και τις πρωτοποριακές ανιχνεύσεις. Παρά ταύτα, οι μουσικές του είναι ξεκάθαρα σημερινές. Προχωρεί, όμως, με το βλέμμα στραμμένο στο παρελθόν, δημιουργώντας σαγηνευτικές συνηχήσεις που έχουν πατρίδα τη… μουσική. Τούτες οι «Ηχητικές επενδύσεις για ιδεατές ταινίες» περιέχουν μουσικά σκιρτήματα που πυροδοτούν τη φαντασία του ακροατή στην αναζήτηση τερπνών εικόνων και μύθων. Συνοδοιπόρους στο όμορφο ταξίδι έχει δεκατρείς (!) ερμηνευτές, που του χαρίζουν τον ήχο οκτώ διαφορετικών οργάνων. Και σε εμάς χαρίζουν ολόφωτες μουσικές στιγμές, αφού ο Κώστας Γρηγορέας βλέπει και τη χαρούμενη πλευρά της ζωής.
Γιώργος Β. Μονεμβασίτης
Πηγή Εφημερίδα Ελευθεροτυπία: Πέντε προτάσεις κατάλληλες για δώρο (17/12/2013)

Για τα 90α γενέθλια του δασκάλου μου Γιώργου Χατζηνίκου

Τον Γιώργο Χατζηνίκο τον γνώριζα μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’80 ως έναν σπουδαίο πιανίστα με διεθνή ακτινοβολία και ως έναν άνθρωπο που προσπάθησε, ίσως όσο κανείς άλλος, ώστε να γίνει γνωστός στο διεθνές κοινό ο κορυφαίος έλληνας συνθέτης του 20ου αιώνα, ο Νίκος Σκαλκώτας. Η τύχη με έφερε να τον συναντήσω στο Royal Northern of Music στην Αγγλία, όπου βρέθηκα για μεταπτυχιακές σπουδές. Εκεί κάποιο καλό πνεύμα με φώτισε να τον επιλέξω ως εποπτεύοντα καθηγητή της διατριβής μου, της οποίας το θέμα αποφασίσαμε μαζί να είναι το έργο του Νίκου Σκαλκώτα.
Δεν θα ήταν υπερβολή να πω πως ήταν από τις σημαντικότερες επιλογές της ζωής μου. Ξαφνικά και ανέλπιστα βρέθηκα δίπλα σε έναν φωτισμένο δάσκαλο και μαέστρο, που μέσω της διδασκαλίας και των συνεργασιών που μου προσέφερε διεύρυνε την οπτική μου για την κλασική μουσική και με βοήθησε, όσο κανείς άλλος, να συνδέσω δημιουργικά όλες τις υπόλοιπες μουσικές μου αναζητήσεις με την παγκόσμια έντεχνη μουσική φιλολογία.


Με τον μαέστρο Γιώργο Χατζηνίκο σε πρόβα συναυλίας στο Λονδίνο
(Igor Stravinsky: Four songs for voice, flute, harp and guitar)

Εκτός από το βασικό μου δάσκαλο της κιθάρας το Δημήτρη Φάμπα, είχα την τύχη να έχω αρκετούς δασκάλους στη ζωή μου. Όμως αν κάποιους θα έπρεπε να ξεχωρίσω ως μέντορες, αναμφισβήτητα ο Γιώργος Χατζηνίκος και ο Μάνος Χατζιδάκις θα ήσαν αυτοί. Ο καθένας για διαφορετικούς λόγους μου άνοιξαν δρόμους και με ενέπνευσαν ως ερμηνευτή, αλλά και ως δημιουργό μετέπειτα. Με βοήθησαν στην κατάλληλη εποχή “να ράψω το δικό μου κοστούμι” στην κλασική κιθάρα και να απαλλαγώ από τις αβάσταχτες ενοχές της μη απόλυτης συμμόρφωσης στο ρόλο του “ταλαντούχου και πολλά υποσχόμενου σολίστ”, που (όμως) ήθελε να ακολουθήσει τον δικό του ιδιαίτερο δρόμο, με ό,τι κόστος ή κέρδος αυτό συνεπάγεται.
Δεν επεδίωξα να καλλιεργήσω φιλική σχέση με κανέναν απ τους δύο μέντορες μου. Αυτό υπήρξε πηγή μεγάλων ενοχών για μένα, ίσως και πικρίας από τη μεριά τους. Ήταν όμως αναγκαίο να τους φυλάξω στο εικονοστάσι της ψυχής μου ανέγγιχτους από την καθημερινότητα.
Να είσαι καλά λοιπόν Δάσκαλε μου Γιώργο Χατζηνίκο! Να ζήσεις 100 και ακόμα περισσότερα χρόνια, για να εμπνέεις τους μουσικούς και να τους διδάσκεις τα αληθινά και τα σημαντικά της τέχνης μας, σε αυτά τα περίεργα χρόνια της ευκολίας και της ομοιομορφίας.

***********

ΔΕΙΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ TaR:
ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΣ: Αφιέρωμα για τα 90α του γενέθλια
(των Ε.Αγραφιώτη, Κ.Γρηγορέα, Α.Σαββίδη)

«Κάπου υπάρχει η αγάπη μου» (από το «Τετράδιο για Κιθάρα του Μ. Χατζιδάκι»)

Ο Χατζιδάκις μας έμαθε το πώς να αναζητούμε τις αγάπες της ζωής μας!
Όλες, όχι μόνο τις ερωτικές.
Θυμάμαι πως το «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου» ήταν από τα λίγα παλιά του τραγούδια που κάποιες φορές σιγοτραγουδούσε, τουλάχιστον τον καιρό που διάλεγε τα κομμάτια για το «Τετράδιο για κιθάρα»…

Μια μουσική για την πρόσχαρη Πρέβεζα

Όπως πολλοί που αγαπούν την ποίηση του Καρυωτάκη, από τα εφηβικά μου χρόνια είχα κατατάξει την Πρέβεζα στους μελαγχολικούς τόπους: «Θάνατος είναι οι κάργες που χτυπιούνται / στους μαύρους τοίχους και τα κεραμίδια, …»

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ "ΠΡΕΒΕΖΑ"

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ «ΠΡΕΒΕΖΑ» χειρόγραφο

Έπρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια για να διαπιστώσω ιδίοις όμμασι πως ο θάνατος ήταν φωλιασμένος μονάχα στην ψυχή του σπουδαίου ποιητή κι όχι στα παλιά σπίτια, στα ενετικά κάστρα και στα γραφικά σοκάκια της Πρέβεζας. (Άλλωστε, αυτοκτόνησε μόλις ένα μήνα μετά την άφιξή του στην πόλη- 21 Ιουλίου 1928 η θλιβερή ημέρα…).

preveza_03

Όταν γνώρισα λοιπόν την πραγματική Πρέβεζα, αναγκάστηκα να αναιρέσω την ποιητικά γοητευτική αλλά σκοτεινή και τραγική ματιά του Καρυωτάκη. Την ευκαιρία μου την έδωσαν οι φίλοι -εξαιρετικοί συνάδελφοι και μαθητές- που γνώρισα μέσω του ωδείου Πολυρυθμία.

Το Ενετικό Ρολόι της Πρέβεζας

Το Ενετικό Ρολόι της Πρέβεζας (φωτ. Χ. Γκούβας)

Επισκέφτηκα την πόλη αρκετές φορές, συνδέθηκα με τον τόπο και τους ανθρώπους. Κολύμπησα και στο όμορφο (διόλου εφιαλτικό όπως το φανταζόμουν κάποτε) Μονολίθι, την παραλία όπου για μια ολόκληρη νύχτα λένε πως μάταια πάλευε ο ποιητής για την αναχώρησή του.
Τ
ο είχα λοιπόν στο μυαλό να συνθέσω μια δική μου μουσική εικόνα αυτού του ιδιαίτερου τόπου, που γεφυρώνει ιστορικά και πολιτιστικά την Ήπειρο με τα Επτάνησα. Ίσως και για να ξορκίσω τη μελαγχολία που νιώθω μπροστά στη θλιμμένη μορφή του αγάλματος του ευαίσθητου ποιητή, κάθε φορά που ανηφορίζω το σοκάκι έξω από το σπίτι όπου έζησε τις τελευταίες 35 δύσκολες ημέρες της ζωής του.

picKargiotakis-(2)

Η ευκαιρία δόθηκε με τις «Ημέρες Μουσικής Πρέβεζας 2013» και ήταν η παραγγελία για ένα έργο ειδικά γραμμένο για το κιθαριστικό σύνολο των πιο προχωρημένων σπουδαστών του καλοκαιρινού αυτού κύκλου εκδηλώσεων.

meres_mousikis_PREVEZA-afissa[1]

Η προσπάθεια δεν ήταν εύκολη, οι μεγάλοι ποιητές δημιουργούν σφραγίδες στην ψυχή που (ευτυχώς!) είναι δύσκολο να τις σβήσεις. Πόσο μάλλον στη δική μου περίπτωση που έχει προστεθεί και το μελάνι των αριστουργηματικών μελοποιήσεων του Καρυωτάκη από τη Λένα Πλάτωνος, που τόσες φορές ερμηνεύσαμε με τη Σαβίνα Γαννάτου στα ρεσιτάλ μας για φωνή-κιθάρα.
Η πρόθεση μου ήταν να κινηθώ αντίθετα, να φτιάξω μια μουσική που να αντανακλά το φως, την ομορφιά και την ιστορία της πόλης, ακροβατώντας σε μια καλοκαιρινή ελαφρότητα. Κι όλα αυτά λειτουργώντας αφαιρετικά, μιας και η μουσική έπρεπε να μην είναι μεν απλοϊκή, αλλά να είναι τεχνικά βατή για ένα μουσικό σύνολο σπουδαστών. Χωρίς την υπέρβαση της χρονικής διάρκειας ενός μουσικού ‘ποιήματος’, κάτι που άλλωστε μου αρέσει ιδιαίτερα.

Port_of_Preveza_2013[1]

Ουδεμία έκπληξη στον τίτλο: «Πρέβεζα» για κιθαριστικό σύνολο.
Τη διδασκαλία (3 ημέρες μόνο) και τη διεύθυνση του συνόλου, μου έκανε την τιμή να αναλάβει ο γνωστός και εξαιρετικός συνθέτης-θεωρητικός Νίκος Ντρέλας. Το επίπεδο της δουλειάς όλων νομίζω ότι είναι προφανές, ακόμη και στο τελείως ερασιτεχνικό και με παλιάς τεχνολογίας κάμερα (και μικρόφωνο) βίντεο που παραθέτω.
Με άψογη καθοδήγηση και με πολύτιμα εργαλεία το ταλέντο, τα νιάτα και την αγάπη για το έργο, οι νέοι κιθαριστές κατάφεραν μια πρώτη παρουσίαση που νομίζω πως περιέγραψε παραστατικά τη ‘δική μου’ φωτεινή και πρόσχαρη Πρέβεζα.
Υποθέτω και ελπίζω πως θα υπάρξουν και άλλες, ίσως και πιο επαγγελματικές παρουσιάσεις στο μέλλον. Όμως αυτή η πρώτη εκτέλεση θα μείνει για μένα, ελπίζω και για τους υπόλοιπους συντελεστές, αξέχαστη και ανεπανάληπτη. Για αυτό και θέλησα να την μοιραστώ μαζί σας.

Work composed for the students’ guitar ensemble of the PREVEZA MUSIC DAYS 2013 summer school.
Ensemble conductor: Nikos Drelas
The Guitarists (left to right): Yorgos Androulakis, Yorgos Athanassiou, Stavros Koudounas, Sara Heider, Dimitris Tsaparas, Katerina Fatourou, Marietta Martaki, Irene Kampouraki, Dinos Giannakos, Odysseas Patounas